Geschreven door Anneke van Heusden
Plannen, organiseren, hyperactiviteit, concentratie, onoplettendheid en impulsiviteit zijn de peilers van het adhd spectrum. Het beeld van het drukke jongetje dat maar niet stil kan zitten is stereotypering. Ook is er een groot verschil tussen vrouwen en mannen. Vroeger werd er zelfs niet aan gedacht dat ook vrouwen in het spectrum zouden kunnen horen. Niets is minder waar.
Adhd uit zich wel vaak anders bij vrouwen.
De hyperactiviteit is meestal geinternaliseerd, zoals bijvoorbeeld een ontzettend druk hoofd vol racende gedachtes. Vrouwen worden ook vaak pas op late leeftijd gediagnosticeerd, omdat ze vastlopen en niet meer onbewust kunnen maskeren. Maskeren is een copingsmechanisme, dat vaak al op jonge leeftijd onbewust start om mee te kunnen met de rest.
Ik had ook geen idee dat ik adhd had. Tot ik als volwassene weer het schoolsysteem in ging in combinatie met een nieuwe baan.
Op beide plaatsen kreeg ik regelmatig de vraag of ik adhd had. Ik was daar nooit mee bezig geweest. Wel was ik vaak genoeg gecorrigeerd toen ik jong was, maar het verband nooit gelegd.
My mind is calm, clear and focused
Dit gebeurde pas toen ik tegen mezelf aanliep, dus echt last kreeg van symptomen zoals een hoofd dat ik niet meer rustig kreeg, verstoorde emotieregulatie, vermoeidheid, racende gedachtes die ik niet meer onder controle kon houden, spanningen, geheugen verlies en lichamelijke overbelasting. Dit in combinatie met heel weinig slaap, zorgde ervoor dat ik me ontzettend moest inspannen om te kunnen functioneren. Tot het touwtje knapte.
Tot het touwtje knapte
Een symptoom dat ik nu herken bij hoge overprikkeling is bijvoorbeeld dat ik heel moeilijk uit mijn woorden kan komen of ineens geen goede zinnen meer kan maken, terwijl ik cognitief exact weet wat ik over wil brengen, alleen gaat het in de uitvoering mis. Vet irritant, maar wel een herkenningspunt van overprikkeling.
Vet irritant, maar wel een herkenningspunt van overprikkeling
Het blijkt dat de neocortex en prefrontale cortex, buitenste- en voorste laag van de hersenen die ervoor zorgen dat je functioneert, bij hoge mate van inspanning of overprikkeling tijdelijk uitschakelen. Het reptielenbrein neemt het dan over. Die zorgt ervoor dat je in de overlevingsstand komt, oftewel het fight-or-flight systeem gaat in werking. Heel handig vroeger toen we moesten rennen voor sabeltandtijgers, maar nu niet actueel meer is. De neocortex schakelt waarschijnlijk uit als copingsmechanisme. Ik zeg waarschijnlijk, omdat er nog veel onderzoek naar gedaan wordt.
De stereotypering van adhd is nog steeds actueel en mijn beeld ervan was ook heel incompleet, maar door me erin te verdiepen begrijp ik het beter.
Met het schrijven hierover hoop ik dat er zo meer bewustwording komt. Het is een spectrum en iedereen hierin is uniek.